“NGỌN ĐUỐC TÂM MINH” – ÁNH SÁNG GIỮA ĐẠO VÀ ĐỜI

Ngày mồng 7 tháng 3 âm lịch đến đây là ngày giỗ của bác Tâm Minh Lê Đình Thám, vị tiền bối hữu công Phật giáo, người sáng lập Gia đình Phật tử Việt Nam. Chúng tôi xin giới thiệu bài viết của một huynh trưởng trẻ tại Đà Nẵng với những trăn trở về tổ chức đã trường tồn trên 75 năm.

Giữa những nhịp sống hối hả của đời thường, bộn bề với gánh nặng cơm áo gạo tiền, có bao giờ chúng ta dừng lại để nhìn ngắm thật sâu màu áo lam mình vẫn đang mặc vào mỗi chiều Chủ nhật? Đó không đơn thuần là một bộ đồng phục sinh hoạt, mà là màu của sự tự tại và dung thông, là tinh thần dấn thân giữa trong cuộc sống, sự kết tinh giữa lòng từ bi trong Đạo và trách nhiệm của Đời.

Trong những ngày tháng ba âm lịch, chúng ta lại có dịp quay về dưới mái chùa thân thương để tưởng nhớ đến chư vị tiền nhân, để lục lại những trang sử Lam hào hùng. Tổ chức Gia Đình Phật Tử Việt Nam đã đi qua những mốc son hơn 75 năm đầy tự hào. Những trang sử hào hùng ấy không chỉ được viết lại bằng giấy mực, mà được vun đắp bằng mồ hôi, nước mắt, và tâm nguyện sắt son của bao lớp tiền nhân. Trong dòng chảy ấy, Bác Tâm Minh – Lê Đình Thám hiện lên như một đóa sen ngát hương, một hình mẫu tốt đời đẹp đạo, một ngọn đuốc tỏa sáng, giúp cho thế hệ áo lam mai hậu không chỉ thấy được hướng đi cho thuyền đời mà còn thấy cả một vườn hoa đạo pháp đang nở rộ giữa nhân gian.

Đóa sen trắng dung hòa giữa đạo và đời

Bác Tâm Minh để lại cho chúng ta một bài học vô giá về sự dung hòa giữa trách nhiệm xã hội và tâm nguyện phụng sự.

Trách nhiệm xây dựng xã hội : Bác là gương mẫu, là hiện thân xuất sắc có trách nhiệm trong nghề nghiệp và cuộc sống. Là một trí thức uyên bác, một danh y tận tụy, Bác đảm đương những trọng trách lớn từ Y sĩ trưởng đến Giám đốc bệnh viện. Bác chứng minh rằng: Một Phật tử chân chính cũng là một công nhân ưu tú, một người lao động tận tâm. Bởi lẽ, những đức hạnh Tinh tấn, Hỷ xả, Thanh Tịnh, Từ bi, Trí tuệ trong nhà Phật chính là nhân tố góp phần đưa chúng ta hoàn thành xuất sắc trách nhiệm với cuộc đời. Bác không tách rời Đạo khỏi Đời, mà dùng Đạo để làm đẹp cho Đời.
Chăm lo giáo hóa Gia đình: Ít ai biết rằng, trước khi làm nên những việc đại sự cho Phật giáo, Bác đã xây dựng một gia đình kiểu mẫu. Bác dùng chính sự nhân hậu, nề nếp của mình để cảm hóa gia đình. Sự thành công của Bác bắt nguồn từ việc tu thân và tề gia, biến mái ấm thành một “đạo tràng” nhỏ nơi tình thương và trí tuệ luôn hiện hữu.
Hết lòng phụng sự Đạo pháp: Dù bận rộn cứu người, Bác vẫn dành thời gian thọ giáo các bậc Cao tăng, dịch kinh, viết báo, dạy học. Bác cho ta thấy: Bận rộn không phải là rào cản, mà là chất liệu để thử thách đạo lực. Đọc lại từng trang cuộc đời Bác, có lẽ mỗi Huynh trưởng chúng ta sẽ tự hỏi: “Liệu cái cớ bận rộn mưu sinh bấy lâu nay của mình có thực sự lớn lao trước những trọng trách mà Bác đã từng gánh vác?”.

Niềm trăn trở cho mầm non tương lai

Bác từng nói: “Không có thành tựu vững bền nào lại không nhắm tới hàng ngũ Thanh Thiếu niên,…”. Câu nói ấy là sợi dây kết nối chúng ta với thế hệ mai hậu, là lời chân lý, là nhân duyên để rồi hình thành tổ chức Gia Đình Phật Hóa Phổ – tiền thân tiếp cận của Gia Đình Phật Tử Việt Nam ngày nay.

Bác Tâm Minh đã nhìn thấy trong thế hệ trẻ có một mầm non của tương lai cần được chăm sóc, một chủng tử bồ đề cần được vun trồng. Bác không chỉ thành lập tổ chức mà còn trực tiếp dìu dắt, thổi “hồn” trí tuệ vào tổ chức.

Nhìn về hình ảnh Bác, người Huynh trưởng hôm nay có thể tự chiêm nghiệm:

“Khi đứng trước đoàn sinh, tâm hồn ta có đang tràn đầy chất liệu giáo lý, hay chỉ là những thú vui sáo rỗng của xã hội ?”
“Chúng ta đang trao cho các em dưỡng chất của sự tu tập thực thụ, hay chỉ đang tròn vai trong một nghề trông giữ trẻ?”

Những câu hỏi ấy không phải để chúng ta tự trách, mà để ta thấy được tầm quan trọng của việc hàm dưỡng Phật học. Đàn em cần ở chúng ta một tấm gương sáng thân giáo, một người anh người chị đi trước có tư cách đạo đức và kiến thức Phật học vững vàng.

Tiếp nối ngọn đuốc Tâm Minh bằng ý thức tự giác

Màu áo lam chúng ta đang mặc mang theo danh dự, trách nhiệm và lời thệ nguyện trước Tam Bảo. Để “ngọn đuốc Tâm Minh mãi mãi tiếp truyền trong tâm mình”, chúng ta không cần làm những điều kỳ vĩ, mà chỉ cần quay về tự chăm sóc cho “ngôi nhà lam“ của chính mình bằng sự tự giác :

Từ bi : Khiêm cung giản dị và nhiệt tâm khai sáng.

Chữ “Bi” nơi Bác không dừng lại ở lòng thương xót với nhân loại, mà là sự Khiêm cung giản dị. Dù là bậc thầy tri thức uyên thâm kinh luận, Bác vẫn luôn đảnh lễ Chư Tăng trước khi lên bục giảng. Bác dạy ta : càng cao danh vọng, càng dày khiêm cung. Có bao giờ cái “Tôi” bằng cấp hay vị thế của chúng ta vô tình ngăn cách ta với anh chị em áo lam?

Chính lòng nhiệt tâm khai sáng không mệt mỏi đã thúc giục Bác dấn thân vào sự nghiệp giáo dục, tham gia phong trào chấn hưng Phật giáo. Bác biến tình thương thành hành động thực tiễn, dìu dắt lớp trẻ thoát khỏi mê lộ để tìm về bến giác an vui.

Tự hỏi lòng: Ta có đang dùng tâm khiêm hạ để đối đãi với huynh đệ áo lam, và dùng lòng nhiệt thành để chăm sóc cho đàn em ?

Trí tuệ: Khát vọng giáo pháp và khai mở tư duy

Chữ “Trí” nơi Bác không phải sự tự mãn của một học giả, mà là dòng sông trau dồi giáo pháp bất tận. Hình ảnh vị bác sĩ lừng danh, học giả uyên thâm vẫn thành kính thọ giáo nơi các bậc Cao tăng, miệt mài dịch kinh, viết luận chính là minh chứng cho “sự học là mãi mãi”. Bác đã chỉ ra cho ta bài học : người dẫn đường nếu thiếu trí tuệ khác nào ngọn đèn cạn dầu leo lắt trước gió. Chỉ có trí tuệ mới đủ sức “trí thức hóa” Phật giáo, giúp Đạo pháp thấm sâu vào tâm hồn giới trẻ một cách tự nhiên và vững chãi. Đừng để sự lười biếng trí tuệ làm nghèo nàn tổ chức. Khi lời nguyện “Tự quy y Pháp, …Thâm nhập kinh điển, trí tuệ như biển” vang lên, ta có đang thực sự dấn thân vào biển học, hay chỉ là lời khấn xin rỗng rang?

Tự hỏi lòng: Giữa bóng đêm của những giá trị ảo và cám dỗ phù hoa của xã hội ngày nay, ngọn đèn trí tuệ của ta có đủ đầy “đạo hạnh” để soi lối cho mình và đàn em?

Dũng lực: Bản lĩnh tinh tấn và trách nhiệm vẹn toàn

Chữ “Dũng” nơi Bác không nằm ở quyền uy, mà ở trách nhiệm sắt son trước thế sự và đạo pháp. Bác chứng minh rằng: khi nền Phật giáo nước nhà lâm nguy thì người Phật tử không thể ngồi yên mà phải hành động. Dù chìm nổi trong cảnh quê hương chiến tranh điêu tàn hay áp lực sự nghiệp của vị trí Giám đốc bệnh viện, bác Lê Đình Thám vẫn luôn hoàn thành xuất sắc mọi công việc với tinh thần tinh tấn cao độ. Bác dạy ta rằng: Sống rực rỡ và trách nhiệm giữa đời thường chính là cách hộ pháp mạnh mẽ nhất.

Tự hỏi lòng: Ta có đủ dũng khí để giữ mình không bị “hòa tan” trước những biến động thời đại, để mãi là điểm tựa kiên trung cho màu áo lam hiền?

Anh chị trưởng thân mến!

Hãy bước vào đời với tâm thế của một người Phật tử chân chính – tận tâm và chính trực. Sự thành công của chúng ta trong sự nghiệp là niềm tự hào của tổ chức.
Hãy trau dồi trí tuệ mỗi ngày, hãy dành chút thời gian chánh niệm với kinh văn, giáo lý. Đó chính là cách ta nạp thêm “dầu” cho ngọn đèn tâm trí tuệ của mình.
Hãy suy tư và kiên trung với tổ chức, phục vụ đàn em bằng tình thương trong sáng nhất, như cách lớp tiền nhân đã đặt những viên gạch đầu tiên tại rừng Quảng Tế.

Hạt giống và lá Bồ đề trên vai anh chị vẫn đang cần được tưới tẩm bằng lý tưởng và sự tinh tấn của chính anh chị. Mỗi huynh trưởng sẽ là sợi “dây thân ái” bền bỉ, kết nối những nhịp đập lam hiền, để ánh đạo vàng tỏa rạng đến muôn phương.

Quay về, tự giác học tập và lặng lẽ phụng sự – giương cao “ngọn đuốc Tâm Minh” soi đường!

Sơn Quang Tùng