Góc Vườn Lam: TRI ÂN – NIỆM ÂN – BÁO ÂN Bổn phận thiêng liêng của người đoàn viên Gia đình Phật tử Huynh trưởng cấp Dũng Tâm Giới – PHAN NGỌC THẢO

Kính bạch chư Tôn đức,
Kính thưa quý độc giả và toàn thể anh chị em trong Gia đình nhà Lam thân mến!

Hôm nay, ngày 18 tháng 8 năm 2026, mười ngày sau Đại lễ kỷ niệm 75 năm danh xưng Gia đình Phật tử Việt Nam (1951–2026), Tâm Giới xin được ghi lại đôi dòng cảm nghĩ, như một lời trải lòng cùng chư vị và anh chị em áo Lam khắp mọi miền.

Tôi nhớ lời dạy của người cha thân yêu trước lúc Người đi xa:

“Thi ân mặc niệm, thọ ân mặc vong.”

Làm ơn không cần nhớ, nhưng nhận ơn thì không được quên.

Từ lời dạy ấy, tôi hình dung cả một bầu trời ân nghĩa mà Gia đình Phật tử Việt Nam đã nhận được trước, trong và sau ngày Đại lễ. Càng nhìn lại, tôi càng cảm nhận sâu sắc rằng: một sự kiện lớn thành tựu không phải chỉ nhờ công sức của một vài người, mà là kết tinh của biết bao tấm lòng, biết bao sự hy sinh, thương tưởng và hộ trì.

Vì thế, viết những dòng này trước hết là để tri ân, niệm ân và tự nhắc mình về bổn phận báo ân.

I. TỪ NHỮNG NGÀY ĐẦU CHUẨN BỊ

Việc tổ chức Đại lễ đã được Thường trực Ban Hướng dẫn Phân ban GĐPT Trung ương trình bày sơ bộ kế hoạch ngay tại Hội nghị tổng kết cuối năm 2025.

Từ đó, Ban Tổ chức liên tục làm việc, xây dựng kế hoạch, ban hành thông báo, triển khai từng phần việc. Công tác xin phép, tuyển chọn logo, thành lập các tiểu ban Vận động tài chánh, Hùng biện, Văn nghệ, Triển lãm… được triển khai trước Đại lễ khoảng ba tháng.

Mỗi phần việc là một mắt xích trong cả một guồng máy lớn. Có những việc hiện diện trước mắt mọi người, nhưng cũng có biết bao công việc âm thầm phía sau mà chỉ những người trực tiếp thực hiện mới hiểu hết sự khó nhọc.

1. Về Ban Tổ chức

Ban Tổ chức là bộ phận đầu não của toàn bộ chương trình. Vì địa điểm tổ chức là Tổ đình Từ Đàm, chúng tôi đặt niềm tin vào Huynh trưởng và đoàn sinh GĐPT thành phố Huế.

Các Huynh trưởng cấp Dũng Lê Quang Cự, Trần Thúc Phúc, Nguyễn Thị Minh Nguyệt giữ vai trò nòng cốt; anh Lê Quang Cự đảm nhiệm Phó Trưởng ban Điều hành.

Mọi công việc được triển khai nghiêm túc, đúng kế hoạch, thể hiện tinh thần trách nhiệm rất cao của anh chị em Huynh trưởng và đoàn sinh thành phố Huế.

II. NHỮNG TẤM LÒNG VÌ ĐẠI LỄ

1. Về kinh phí tổ chức

Kinh phí dự kiến ban đầu khoảng 1 tỷ đồng, trong khi dự thu khoảng 700 triệu đồng, còn thiếu 300 triệu đồng.

Tiểu ban Kinh tế – Tài chánh đã vận động theo tâm thư của Ban Hướng dẫn Phân ban gửi chư Tôn đức và thông báo về việc chung sức của Huynh trưởng, đoàn sinh trong cả nước.

Kết quả vận động được 248 triệu đồng, trong đó:

• Thành phố Huế: 103 triệu đồng;
• Lâm Đồng: 40 triệu đồng;
• Kiên Giang: 4 triệu đồng;
• Thành phố Hồ Chí Minh: 9 triệu đồng;
• Quảng Trị: 52 triệu đồng;
• Đà Nẵng: 27 triệu đồng;
• Cà Mau: 3 triệu đồng;
• Quảng Ngãi: 10 triệu đồng.

Những con số ấy không đơn thuần là tiền bạc. Đằng sau mỗi khoản đóng góp là một tấm lòng, một sự thương tưởng đối với ngôi nhà Lam.

2. Một cuộc điện thoại làm tôi rơi nước mắt

Khoảng 7 giờ sáng ngày 8 tháng 8, khi tôi đang đứng trước Văn phòng Ban Trị sự Phật giáo thành phố Huế, anh Tâm – Huynh trưởng cấp Tấn, Phó Trưởng ban Thường trực Phân ban GĐPT Đồng Nai – gặp tôi và nói:

“Anh Mười muốn gặp anh.”

Anh đưa điện thoại cho tôi. Bên kia đầu dây là tiếng nói yếu ớt của một người bệnh:

“Tôi đang nằm viện, không dự được. Xin gửi tặng Hội nghị 50 triệu.”

Tôi bần thần, rơi nước mắt, không nói nên lời vì thương anh quá!

Quý vị biết không, anh Huynh trưởng cấp Tấn Trịnh Văn Mười, 86 tuổi, thành viên Hội Phong thủy thế giới, ở Long Thành, Đồng Nai, là Gia trưởng GĐPT Chánh Long.

Năm 2001, tại Huế, anh đã vận động doanh nghiệp ủng hộ Ban Hướng dẫn 500 triệu đồng. Năm 2015, anh tiếp tục vận động doanh nghiệp Tôn Hoa Sen ủng hộ Ban Hướng dẫn 500 triệu đồng.

Đến hôm nay, dù đang nằm dưỡng bệnh, anh vẫn luôn nhớ đến Nhà Lam.

Tôi tự nhủ: món quà lớn nhất không nằm ở con số 50 triệu đồng, mà nằm ở tấm lòng của một người đã 86 tuổi vẫn đau đáu với sự nghiệp GĐPT.

Tôi sẽ đến tận nhà để trao Khánh vàng tri ân anh.

3. Tấm lòng của Ban Bảo trợ GĐPT TW

Đối với Ban Bảo trợ GĐPT TW nhiệm kỳ 2022–2027, ngoài việc hỗ trợ hằng năm 100 triệu đồng và góp ý xây dựng sinh hoạt, tu học của GĐPT, anh Hạnh Quang Nguyễn Đức Lý, Phó Trưởng ban Thường trực, đã hứa vận động 300 triệu đồng cho Đại lễ.

Thế nhưng, bằng cả lấm lòng và sự tậm tâm tận lực kêu gọi vận động của anh Hạnh Quang Nguyễn Đức Lý trong buổi lễ, tôi vô cùng ngạc nhiên khi nhìn thấy tấm bảng ghi:

“BAN BẢO TRỢ GĐPT VIỆT NAM TẶNG 500 TRIỆU ĐỒNG”.

Một lần nữa, tôi chỉ biết lặng người trước nghĩa tình của những người luôn âm thầm đứng phía sau nâng đỡ Nhà Lam.

4. Niềm hoan hỷ từ chư Tôn đức

Khi chúng tôi dâng Khánh vàng tri ân đến Hòa thượng Thích Khế Chơn – Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng Ban Hướng dẫn Phật tử Trung ương và Hòa thượng Thích Huệ Phước – Thường trực Ban Trị sự GHPGVN thành phố Huế, quý Ngài hoan hỷ và tặng tịnh tài cho Ban Tổ chức.

Trong dịp này, Thượng tọa Thích Thường Chiếu – Phó Trưởng Ban Hướng dẫn Phật tử Trung ương, Trưởng Ban Hướng dẫn Phật tử thành phố Huế cũng tặng Ban Tổ chức 50 triệu đồng.

Niềm vui đến thật bất ngờ.

Tôi thầm niệm:

“Nam mô Hoan Hỷ Tạng Bồ Tát.”

III. MỘT ĐẠI LỄ TRANG NGHIÊM VÀ ĐẦY Ý NGHĨA

Đại lễ khai mạc được tổ chức trang nghiêm, hoành tráng và đầy cảm xúc.

Trong diễn văn khai mạc, tôi chỉ nêu năm điểm nổi bật mà GĐPT Việt Nam đã phát huy trong suốt hơn 75 năm qua:

1. Mục đích và lý tưởng của GĐPT.
2. Tinh thần niệm ân.
3. Tinh thần nhẫn nhục, tự lực, tự cường.
4. Tính kỷ luật tự giác; tinh thần đoàn kết, kính trên nhường dưới, tương thân tương ái.
5. Đạo Phật là con đường hướng đến sự giải thoát và an lạc của con người.

Điều diễm phúc của nhân loại là khi xã hội càng phát triển, giáo lý Phật Đà càng có cơ hội soi sáng đời sống con người.

Tôi càng tự hào về GĐPT bao nhiêu thì càng thấy mình phải tu dưỡng bấy nhiêu.

Bởi lẽ, có giữ Giới thì tâm mới Định; tâm Định thì Tuệ mới phát sinh.

Trong kinh Hoa Nghiêm, Đức Phật dạy:

“Giới là cội rễ của Bồ-đề, là cửa ngõ của Niết-bàn.”

Giới luật chính là chiếc thuyền đưa chúng ta vượt qua biển sinh tử.

Y giáo phụng hành, GĐPT Việt Nam mới có đủ tư cách hướng dẫn đàn em trên bước đường phụng đạo, xây đời.

IV. LỜI PHÁP NHŨ CỦA BẬC TRƯỞNG THƯỢNG

Cả hội trường với hơn 1.400 người ngồi yên lặng, lắng lòng nghe lời đạo từ của Đại lão Hòa thượng Thích Khế Chơn.

Tâm Giới đã được nghe Ôn nhiều lần. Nhưng lạ thay, mỗi lần nghe vẫn cảm thấy mới mẻ và nhận được thêm những bài học sâu sắc.

Tôi nghĩ rằng Ôn đã thể hiện trọn vẹn Tứ vô ngại trí:

• Từ vô ngại;
• Nghĩa vô ngại;
• Pháp vô ngại;
• Lạc thuyết vô ngại.

Xin thành kính đảnh lễ và bái lạy Ngài!

V. CÁC HOẠT ĐỘNG – NHỮNG DẤU ẤN ĐẸP CỦA ĐẠI LỄ

Lần đầu tiên GĐPT Việt Nam tổ chức đồng thời ba sự kiện lớn:

Hùng biện – Triển lãm “Sức sống GĐPT” – Hội diễn Văn nghệ.

Phương châm của Ban Tổ chức là:

“Nghiêm túc – Công bằng – Thi đua chứ không ganh đua.”

1. Hội thi Hùng biện

Điều chúng tôi lo nhất là Hội thi Hùng biện, bởi đây là lần đầu tiên GĐPT Việt Nam tổ chức một cuộc thi theo hình thức này.

Huynh trưởng cấp Dũng Nguyễn Thanh Minh, người phụ trách Hội thi, đã chuẩn bị rất kỹ từ nội dung, điều lệ, hình thức thi đến hệ thống câu hỏi theo từng chủ đề.

Nhờ sự chuẩn bị chu đáo, Hội thi đã diễn ra nghiêm túc, sôi nổi và đạt kết quả tốt đẹp.

Tôi nghĩ thầm:

“Anh em mình giỏi quá!”

Những phần tranh luận, phản biện của các đội thi không hề thua kém những cuộc thi của sinh viên.

Kết quả:

• Giải Nhất: GĐPT Thành phố Huế
• Giải Nhì: GĐPT Thành phố Hồ Chí Minh
• Giải Ba: GĐPT tỉnh Quảng Ngãi và tỉnh Gia Lai

2. Hội diễn Văn nghệ

Huynh trưởng Ngô Đức Lộc phụ trách Hội thi Văn nghệ đã tham mưu, hướng dẫn các đơn vị về tiết mục, thể lệ và nội dung dự thi một cách chu đáo.

Nhờ vậy, hai đêm thi diễn ra đúng kế hoạch, phong phú và đầy màu sắc.

Huế rất xứng đáng là lá cờ đầu.

Bên cạnh giải toàn đoàn, có những cá nhân đạt thành tích xuất sắc: một Huynh trưởng trẻ đến từ Thành phố Hồ Chí Minh với phần biên đạo múa nổi bật; một nữ Oanh vũ của Quảng Ngãi với tiết mục độc tấu đặc sắc bằng các nhạc cụ dân tộc như đàn tơ-rưng và đàn đá.

Các tiết mục đạt loại A, B đều được biểu dương, khen thưởng.

Kết quả toàn đoàn:

• Giải Nhất: GĐPT Thành phố Huế
• Giải Nhì: GĐPT Thành phố Hồ Chí Minh
• Giải Ba: GĐPT tỉnh Quảng Ngãi, GĐPT tỉnh Gia Lai

3. Triển lãm “Sức sống GĐPT”

Huynh trưởng cấp Dũng Trần Văn Tuyến cùng Ban Hướng dẫn GĐPT thành phố Huế đã thực hiện các phòng triển lãm chung quanh hội trường một cách thanh lịch, đẹp mắt.

Các phòng triển lãm sức sống của GĐPT nhiều tỉnh, thành đều có sự chuẩn bị chu đáo phong phú, đặc biệt Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng, Đăk Lăk được đầu tư có chiều sâu về thời gian và không gian, thể hiện được quá trình hình thành, phát triển và sức sống của GĐPT.

Ở miền Bắc xa xôi, Hưng Yên cũng thiết kế một phòng triển lãm rất đáng trân trọng.

Nếu ai đã từng tham quan phòng triển lãm Hưng Yên chắc hẳn không quên thưởng thức đặc sản nhãn Hưng Yên do Ni sư Đàm Mơ gửi tặng.

Một chút hương vị quê hương giữa không gian triển lãm đã trở thành một kỷ niệm rất đẹp.

VI. THÀNH CÔNG NGOÀI MONG ĐỢI

Nhìn lại toàn bộ các sự kiện, tôi có thể nói:

THÀNH CÔNG NGOÀI MONG ĐỢI!

Ban Tổ chức ghi nhận và trân trọng sự nỗ lực của:

Anh Lê Quang Cự, anh Trần Thúc Phúc, chị Nguyễn Thị Minh Nguyệt, chị Phan Thị Thúy Ngân, chị Nguyễn Thị Minh, anh Nguyễn Thanh Minh, anh Trần Văn Tuyến, anh Ngô Đức Lộc cùng tất cả các bộ phận phục vụ tại Huế và các bộ phận phụ trách triển lãm, hùng biện, văn nghệ…

Đằng sau thành công của Đại lễ là biết bao con người đã âm thầm làm việc.

Có người đứng trên sân khấu.

Có người đứng phía sau sân khấu.

Có người được nhìn thấy.

Cũng có người không ai biết đến.

Nhưng tất cả đều cùng chung một tấm lòng:

Vì Nhà Lam.

Bên cạnh những thành công, chắc chắn vẫn còn những thiếu sót khó tránh khỏi.

Với tư cách Trưởng Ban Tổ chức, tôi thành thật xin chư vị và anh chị em hoan hỷ, rộng lòng bỏ qua những điều chưa được như ý.

VII. SƠ KẾT THU – CHI ĐẠI LỄ

Theo báo cáo sơ bộ của Thủ quỹ:

TỔNG THU: 1.397.389.000 đồng

TỔNG CHI: 1.049.393.000 đồng

TỒN QUỸ: 347.996.000 đồng

Ban Hướng dẫn Phân ban GĐPT Trung ương dự kiến sử dụng nguồn kinh phí còn lại để thực hiện kỷ yếu, in tài liệu tu học, nhập quỹ chung phục vụ việc tổng kết nhiệm kỳ và tích lũy cho nhiệm kỳ 2027–2031.

VIII. ĐÔI ĐIỀU TÂM SỰ CÙNG ANH CHỊ EM LAM VIÊN

Trên 70 năm gắn bó với chiếc áo Lam, và nay đã ở tuổi gần tròn thế kỷ, tôi hiểu khá rõ về tổ chức cũng như tính nết của nhiều người.

Xin được nêu lên vài điều để anh chị em cùng tham khảo.

1. Hai nguyên nhân có thể làm một GĐPT cơ sở dễ đổ vỡ

Thứ nhất: Tài chính không rõ ràng.

Tiền quỹ đáng lẽ phải gửi ngân hàng thì lại mạnh ai nấy mượn. Khi tổ chức có việc cần đến thì quỹ lại không có tiền.

Có nơi Huynh trưởng còn vay tiền quỹ và trả lãi.

Theo tôi, cách tốt nhất là từ Trung ương đến các GĐPT cơ sở, không một cá nhân nào được tự ý vay, mượn tiền quỹ.

Nếu quỹ có số dư từ 5 triệu đồng trở lên thì nên gửi ngân hàng, có thể gửi có kỳ hạn hoặc không kỳ hạn, tùy điều kiện thực tế.

Việc này Ban Hướng dẫn Phân ban GĐPT Trung ương đã thực hiện từ lâu.

Thứ hai: Tình cảm nam nữ thiếu đúng đắn.

Yêu đương chính đáng không ai cấm. Nhưng những quan hệ tình cảm thiếu trong sáng, thiếu trách nhiệm là điều cần tránh trong môi trường GĐPT, bởi hậu quả có thể rất lớn, ảnh hưởng đến cá nhân, gia đình và cả đơn vị.

2. Về cách ứng xử

Nhiều người mắc bệnh “khen mình, chê người”.

Tôi nghĩ mỗi người Huynh trưởng nên:

Tự tin – Tự lập – Tự hào,

nhưng phải tránh:

Tự ti – Tự phụ – Tự cao – Tự đại – Tự kiêu.

Bởi những điều ấy đều có thể làm hạ thấp nhân cách của chính mình.

Người tự phụ thường nghĩ:

“Ai học ta, ta cần gì học ai!”

Nhưng xin nhớ rằng:

“Nhân vô thập toàn.”

Không ai hoàn hảo. Vì vậy, người Huynh trưởng càng trưởng thành càng phải biết lắng nghe, học hỏi và tự sửa mình.

3. Hãy thận trọng khi sử dụng mạng xã hội

Việc phê phán, chỉ trích nhau trên Zalo, Messenger, Facebook… là điều người Huynh trưởng nên hết sức tránh.

Công nghệ thông tin là phương tiện hữu ích trong đời sống và hoạt động GĐPT. Trí tuệ nhân tạo (AI) cũng có thể hỗ trợ rất nhiều công việc.

Nhưng cần nhớ:

Công nghệ phải phục vụ con người, chứ không để con người lệ thuộc vào công nghệ.

Hãy sử dụng AI đúng chỗ, đúng mục đích và đừng quá lạm dụng.

4. Quan hệ với chư Tôn đức

Vị Sư Trụ trì là người có trách nhiệm với ngôi chùa, tự viện nơi chúng ta đang sinh hoạt.

Vì vậy, đối với người đoàn viên GĐPT, tinh thần:

“Trọng pháp, kính Tăng”

là một điều lành tối thượng.

Biết kính trọng chư Tôn đức, biết giữ gìn oai nghi, biết ứng xử đúng pháp chính là thể hiện sự trưởng thành của người Huynh trưởng.

IX. LỜI THƯA CÙNG CHƯ VỊ VÀ ANH CHỊ EM

Thưa chư vị!

Vài trang giấy làm sao có thể nói hết những công việc mà anh chị em đã chuẩn bị trong suốt hàng năm trời?

Có những giọt mồ hôi.

Có những đêm không ngủ.

Có những cuộc điện thoại lúc nửa đêm.

Có những khoản đóng góp âm thầm.

Có những tấm lòng không muốn ai biết đến.

Tất cả đã kết thành một Đại lễ đáng nhớ của Gia đình Phật tử Việt Nam.

Thay mặt Ban Hướng dẫn Phân ban GĐPT Trung ương, Tâm Giới xin thành kính tri ân và niệm ân:

• Đại lão Hòa thượng Thích Khế Chơn –  Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng Ban Hướng dẫn Phật tử Trung ương, Trưởng Ban Trị sự GHPGVN thành phố Huế;
• Hòa thượng Thích Huệ Phước  – Thường trực Ban Trị sự GHPGVN thành phố Huế
• Thượng tọa Thích Thường Chiếu – Phó Trưởng Ban Hướng dẫn Phật tử Trung ương, Trưởng Ban Hướng dẫn Phật tử thành phố Huế;
• Chư Tôn thiền đức Trung ương, các tỉnh, thành phố đã thân lâm chứng minh buổi lễ, đặc biệt là chư Tôn đức tại thành phố Huế đã thương tưởng, giúp đỡ và tạo mọi thuận duyên để chúng con hoàn thành tâm nguyện.
• Cư sĩ Hạnh Quang Nguyễn Đức Lý Phó Trưởng ban Thường trực và quý thành viên Ban Bảo trợ GĐPT Việt Nam ;
• Toàn thể Huynh trưởng và đoàn sinh trong cả nước đã hướng về Đại lễ, đóng góp tịnh tài, tịnh vật và công sức cho các hoạt động phục vụ Đại lễ;
• Toàn thể Huynh trưởng và đoàn sinh thành phố Huế đã trực tiếp phục vụ, tổ chức và đồng hành trong suốt chương trình.
• X. BÁO ÂN BẰNG HÀNH ĐỘNG

Với tâm nguyện:

“Phục vụ chúng sanh là thiết thực cúng dường chư Phật.”

chúng con nguyện tiếp tục đi theo con đường Bát Chánh Đạo mà Đức Bổn Sư đã chỉ dạy.

Tâm tĩnh lặng.

Đi bằng những bước chân tĩnh lặng.

Hành trì giới luật đúng pháp.

Không ngừng rèn luyện để trở thành người Huynh trưởng phù hợp với thời đại nhưng không đánh mất căn bản của người con Phật.

Bởi trong bất cứ hoàn cảnh nào, người Huynh trưởng GĐPT vẫn phải giữ vững tinh thần:

BI – TRÍ – DŨNG.

Đó không chỉ là khẩu hiệu.

Đó là con đường tu dưỡng.

Đó là trách nhiệm.

Và cũng là cách thiết thực nhất để chúng ta báo ân Tam bảo, báo ân tổ chức, báo ân các bậc tiền nhân và báo ân những người đã thương tưởng, nâng đỡ Gia đình Phật tử Việt Nam trong suốt chặng đường hơn 75 năm qua.

LỜI NGUYỆN CUỐI

Nhân mùa Vu Lan Phật lịch 2570 – mùa An cư, Tự tứ của chư Tôn thiền đức, chúng con thành kính nguyện cầu mười phương chư Phật gia hộ quý Ngài pháp thể khương an, tuệ đăng thường chiếu, sở nguyện viên thành.

Kính chúc anh chị em Nhà Lam khắp mọi miền đất nước luôn giữ vững niềm tin, tình Lam và lý tưởng phụng sự.

Nguyện cho chiếc áo Lam luôn là màu áo của tình thương, trách nhiệm và phụng sự.

Nguyện cho Gia đình Phật tử Việt Nam tiếp tục vững bước trên con đường phụng Đạo – xây Đời, giữ gìn truyền thống, phát huy tinh thần Bi – Trí – Dũng, để xứng đáng với niềm tin yêu của chư Tôn đức và các thế hệ tiền nhân.

Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

Tiết Lập thu, Ngày 18 tháng 8 năm 2026 (06/7/Bính Ngọ)

Huynh trưởng cấp Dũng Tâm Giới
PHAN NGỌC THẢO