“CÔNG THỨC” ĐỔI MỚI GĐPT

Có người anh hỏi tôi có ý kiến gì về vấn đề người người đều kêu gọi đổi mới tổ chức GĐPT? Người trẻ như em cứ nói cái thấy của em. Tôi cười ngại, khẽ đặt bút viết vài dòng.

Thưa anh, em không quá lớn tuổi, trẻ hơn anh nên với anh em là người trẻ. Nhưng với lớp Huynh trưởng trẻ chiếm phần lớn hiện tại, em cũng mấy phen bị tụi nhỏ gọi là người “có tuổi”. Cho nên, chắc vì vậy mà em nghĩ, em có thể đặt mình vào vị trí của các thế hệ để nói lên góc nhìn cân bằng hơn.

Em hơi buồn cười vì những người đi qua một phần tuổi trẻ như em đều thèm được quay về với cái cũ thì anh kêu em bàn về “đổi mới”. Nhưng thiết nghĩ mình nên “ôn cố” rồi mới “tri tân” nó mới phải đạo lành.

“Ôn cố” là cái gì? Tại sao phải “ôn cố”

Ôn cố là ôn lại, xem xét lại những cái cũ, kiến thức cũ, kinh nghiệm quá khứ hoặc lịch sử đã qua. Nhiều người cứ nói GĐPT cứ mặc mãi cái áo cũ mèm. Mình hô hào phải đổi mới, phải cách tân, phải cải tổ. Nhưng đổi mới là mình phải thay cái áo mới, chứ không phải thay máu thay thịt. Làm sao thay được máu thịt của tổ chức đã tồn tại qua bao thăng trầm, biến động. Làm sao thay được nỗi dày công xây đắp và bảo vệ của chư Tổ, chư Thánh đạo, chư tiền nhơn. Mình mà cố thay đổi cái cốt lõi thì mình đâu còn là mình nữa.

Vì vậy nên chúng ta mới hay có những tranh cãi không đáng có. Quý anh chị thích gìn giữ cái cũ, thật ra là đang lo sợ cốt lõi của GĐPT bị sứt mẻ mà thôi. Cho nên anh chị em mình phải “ý hòa” với nhau, rằng có đổi mới là để cho tổ chức dùng phương tiện để đạt được mục đích cao đẹp. Chớ không phải đổi mới là ùn ùn thay nội quy, quy chế, ùn ùn cho những thứ tạp nham của xã hội tràn vào chỉ để làm đẹp hình thức, kéo đông đảo số lượng Đoàn sinh. Và sau đó chúng ta vẫn rụi tàn vì không mất đi chất lam thiêng liêng tốt đẹp được trí tuệ và lòng biết ơn tạo dựng nên.

Đa số người trẻ nhà lam mình bị lủng đoạn về sự truyền thừa do nhiều ngoại cảnh lẫn nội tại. Các em rất thích cái sôi động, cái sức sống hừng hực của tuổi trẻ mà chưa được cho coi lại nền tảng của GĐPT mình. Những điều đẹp đẽ của tổ chức không có thiếu, mà các em (thậm chí có em) đều sẵn sàng được thấy mà lại ít được cho thấy.

Ví dụ, về lĩnh vực văn nghệ trong GĐPT. Tổ chức mình đâu có thiếu những bài hát hay đến nao lòng. Lời ca ý nghĩa, giai điệu hài hòa, không bị lỗi thời. Em là người biết nhạc cụ, từng tham gia văn nghệ xã hội rất nhiều năm, có cả văn nghệ chuyên nghiệp, em dám khẳng định là quý anh chị sáng tác và lựa chọn bài ca cho GĐPT là những nhân tài hiếm có luôn. Nhưng mà anh nhìn đó, mình không thấy các em mình ca hát những bài đó. Mà tối ngày đến trại em toàn nghe nhạc trên Tiktok, nhạc chế, nhạc vay mượn của tổ chức khác một cách không có chọn lọc, v.v. Mà không trách các em được vì các em chỉ thấy kho tàng văn nghệ mình ít ỏi quá. Tụi nhỏ quơ quào bài này bài kia vào để mà dùng cũng đúng thôi.

Biết đổi mới là cần thiết mà chưa làm được

Trở lại vấn đề đổi mới và xét trong đơn vị. Đơn vị thường có hai thế hệ tách biệt nhau, một thế hệ 50 60 70 tuổi, một thế hệ 18 19 20 tuổi. Bao nhiêu năm tháng có làm quan điểm của hai thế hệ này khác biệt nhau không? Có! Rất nhiều luôn là đằng khác.

Do là khác nhau nên thường sinh mâu thuẫn, mâu thuẫn sinh ra nóng giận, thiếu đoàn kết. Anh thấy đẹp mà em không thấy đẹp, em cãi lại, anh thấy bị thiếu tôn trọng. Em thấy cái đó thú vị mà anh thấy cái đó nhố nhăng, anh bắt em từ bỏ, em bị kềm kẹp đến chán nản, ức chế. Thế là đứt gãy.

Vì không hiểu nhau mà tan tác. Tội nhà lam bảy mươi mấy năm của mình không? Tội lắm chớ.

Tới lúc “tri tân” rồi!

Tri tân là biết điều mới mẻ. Nhờ nhìn cái xưa cũ mà ta liên kết được điều mới mẻ, hay ho. Cái đặc biệt là người biết nhìn cái cũ thì biết né cái chưa tốt của cái mới mà điều chỉnh cho phù hợp

Mấy đứa nhỏ nên được truyền thừa kỹ từ dưới, không gieo rắc những lối tắt đi đến việc nó chưa tròn đầy trong nó mà nó phải gồng mình đổi mới theo xã hội để tiếp cận Đoàn sinh. Huynh trưởng trẻ nên được cho và dạy cách nhìn rõ, nhìn đủ cái hay, cái tốt của người đi trước. Cho nó đủ vững vàng, đủ cứng cáp, đủ nội minh, đủ lòng biết ơn và đặc biệt là tình thương với anh với chị thì tự nhiên tuổi trẻ của nó tự “đổi mới”. Sức sáng tạo của tuổi trẻ không hề thiếu, “ôn cố” cho nó đúng rồi thì nó tha hồ mà “tri tân”. Như gốc rễ nó cứng cáp rồi thì nó bung cành lá mấy hồi. Quý anh chị không cần gồng mình phải “đổi mới” nữa.

“Tri tân” đúng nghĩa

Em hỏi cái này, ở tuổi Huynh trưởng lão niên, bây giờ mà cho quý anh chị sinh hoạt với mấy Huynh trưởng trẻ có nền tảng, có hoài bão lại còn biết kính trên nhường dưới thì anh chị mạnh dạn cho các em nó đảm đương làm việc và sáng tạo theo nó không? Chắc chắn là có rồi đúng không?

Những lo lắng, khó chịu, hằn học sẽ không còn nữa. Mình không gò bó hay cấm đoán Huynh trưởng trẻ. Từ đó, gia đình mình được liền mạch, được kết nối, được thương yêu nhau đúng nghĩa.

Đó có phải chính mình cũng đã chuyển hóa (đổi mới) mình rồi sao.

Một số hành động đổi mới đề xuất

Một, anh chị lớn đừng “ra lệnh” cho em Trưởng nhỏ nữa. Hãy coi em như Oanh vũ, nhẹ nhàng mềm mại. Vì em luôn là em của anh chị chớ có ai khác lạ đâu. Dù em có đeo thêm lá, thêm hột, mang tiếng gia nhập hàng ngũ Huynh trưởng thì vẫn là em của anh, em của chị mà thôi. Cho nên khi nói chuyện riêng, tâm sự riêng sẽ nhận được mối liên kết rất tốt. Mình sẽ xây dựng được sự truyền thông trong gia đình lam của mình.

Hai, Huynh trưởng trẻ nên là người đổi mới chính. Nhớ là phải nhớ nghĩ đến tiền nhân mỗi khi làm điều sáng tạo. Em có cái hay đem về tổ chức thì cũng hỏi ý kiến với anh, thuyết phục anh cho làm. Anh có la một điều, hai điều cũng ghi nhận và nghe theo. Còn anh chị mình là mình còn có phước trên đời lam đó nghen em.

Ba, đổi mới theo từng lĩnh vực

Phật pháp, tinh thần:

– Ôn cố:

Xây dựng đức tin với các em, sự quý kính Phật pháp, tu học, giữ giới, học kỹ và hiểu thấu lịch sử GĐPT (cái này không nên hời hợt bỏ qua).
Đọc và tặng sách để xây dựng tinh thần và tầm nhìn sâu rộng. Một số đầu sách nên có: “Nói với tuổi hai mươi”, “Đạo Phật của tuổi trẻ”, của Thiền Sư Nhất Hạnh; “Đội trưởng”, “Gia Trưởng” của anh Nguyễn Khắc Từ; “Đây Gia đình”, “Thử hòa điệu sống” của anh Võ Đình Cường; Sứ mệnh GĐPT của Lữ Hồ,.v.v.
Huynh trưởng trẻ thường xuyên qua chơi nhà anh chị Huynh trưởng lão niên, vừa để thăm hỏi, vừa thân cận cuộc sống với nhau.

– Tri tân:

Tổ chức cho Đoàn những buổi gặp gỡ ngoại khóa như cùng uống trà sữa, uống café, đi ăn chay chung. Trong thời gian đó, hỏi thăm cuộc sống của nhau, tâm sự những trăn trở của nhau. Tinh tế hơn thì lồng ghép những nét đẹp của Phật pháp và tinh thần GĐPT vào câu chuyện. Tất nhiên, các Trưởng trẻ phải đủ vững để không bị rủ rê nói chuyện thị phi, nhậu nhẹt, chơi bời chỉ để giữ đoàn sinh tạm thời.
Huynh trưởng trẻ kết nối với nhau. Rủ nhau đi công quả, đi làm từ thiện, tập uống trà đàm đạo. Tuy hơi sến nhưng rất thú vị và nâng tầm các em lắm đó nghen.
Việc hướng dẫn lớp hằng tuần thì lâu lâu mình soạn giáo án trình chiếu cho đẹp lên để bài hướng dẫn mình hấp dẫn hơn, truyền tải tốt hơn. Chuẩn bị tranh và hiện vật để minh họa cho màu sắc, giúp cho Đoàn sinh mình dễ ghi nhớ hơn là nói suôn. Anh chị lớn của mình có dùng phấn viết bảng, ngồi đất để giảng bài thì không được chê, không bắt anh chị mình thay đổi gì hết, phải quý trọng và nhắc các em mình quý trọng.

Văn nghệ

– Ôn cố:

Lên internet mà gõ “nhạc GĐPT”. Nghe album này đến album kia. Thay vì nghe nhạc tình cảm thư giãn thì mở album GĐPT. Đủ thể loại hết. Chắc chắn vốn liếng nhạc đạo trong mình sẽ tăng lên đáng kể. Và tâm hồn mình cũng sẽ thấm nhuần hơn những tinh hoa trong những âm giai đẹp đẽ của nhà lam mình
Tìm hiểu về các anh chị tác giả của nhạc GĐPT mình. Có những bài viết trong hoàn cảnh gì? Ý nghĩa ra sao. Mình biết được là mình quý vô cũng những tác phẩm của anh chị mình đó.

– Tri tân:

Làm mới lại những bài ngày xưa bằng cách phối lại (cover) cho phù hợp với thị hiếu và hoàn cảnh. Ví dụ như bài “Màu áo em mang” của ca sĩ Hà Thanh hát quá chậm, cách phối ngày xưa dễ chán với giới trẻ, nhưng âm giai bài hát rất hay, lời hát ý nghĩa nữa. Mình sáng tạo làm mới lại liền, đánh nhạc cụ điệu sôi động hơn một chút, hát nhanh hơn một chút là mình đem lại cho các em mình một bài hát của tiền nhân để lại một cách rất mới mẻ.
Tổ chức những buổi ngồi hát với nhau giữa Ban Huynh trưởng, giữa Huynh trưởng và Đoàn sinh.
Diễn hoạt cảnh luôn là phương tiện rất tốt để truyền tải không bị cũ. Vừa ý nghĩa, vừa hấp dẫn, tha hồ sáng tạo, ghép nhạc, dù là văn nghệ sân khấu hay văn nghệ lửa trại.
Tránh xa nhạc chế, nhạc Trí tuệ nhân tạo, vì mấy pháp này là phạm giới trộm cắp. Lấy của người mà nói của mình còn còn phạm thêm tội dối trá nữa. Nhạc AI thì nó thiếu cảm xúc, dở lắm nghen. Nhạc tự sáng tác cũng cân nhắc vì độ phổ biến không lớn sẽ gây ra rác phẩm.
Vốn bài mình có nhiều thì mình tự nhiên ưu tiên chọn bài trong Đạo mà diễn Phật sự. Chắc chắn là mình đem Đạo vào Đời chứ không đem Đời vào Đạo.
Nhảy múa sôi động cũng được. Né lắc mông, quay cuồng, la hét là được. Chọn động tác không phản cảm, sự đồng bộ của tập thể được ưu tiên hơn độ khó. Dân vũ, đồng diễn (flashmob) là một lựa chọn rất được khuyến khích.
Diễn văn nghệ biệt lập ngành. Hạn chế Nam và Nữ múa hát chung có động tác động chạm. Ngành Nam có sự oai dũng, ngành Nữ có sự mềm mại, ngành Đồng thì dễ thương.

Hoạt động thanh niên

– Ôn cố:

Tìm hiểu và chiêm nghiệm ý nghĩa thực sự của truyền tin bằng Morse, semaphore, gút dây, phương hướng,…Chiêm nghiệm tính triết lý của môn này đủ nhiều thì Trưởng trẻ sẽ thấy cái hay của nó.
Đặt việc giáo dục là mục tiêu hàng đầu trong các trò chơi vòng tròn, trò chơi tập thể.
Thân cận và trân quý anh chị có tâm huyết về các bộ môn này.
Đọc sách: sách thể loại này thường cũ và bên ngoài kém hấp dẫn nhưng bên trong rất quý giá. Có thể tham khảo thêm một số đầu sách của Hướng đạo sinh để chọn lọc những tinh thần thanh niên quy củ.
Giao lưu, trao đổi các trò chơi để tăng vốn trò chơi sinh hoạt trong tổ chức.

– Tri tân:

Tổ chức vài Chuyên đề nhỏ để nói nhiều hơn về các lĩnh vực. Cho các em Đoàn sinh được đóng góp ý tưởng của mình và trong buổi chuyên đề. VD: ứng dụng gút dây trong đời sống như thế nào? Anh chị cho vấn đề, mời các em vào giải quyết. Cái này là phương pháp cho người học được tham gia giảng dạy, tạo nên hứng thú hơn là phương pháp nói một chiều như thông thường.
Hay tổ chức thi đua nhỏ trong Đoàn, trong lớp bậc học.
Xen kẽ với các trò truyền thống, mình nên tham khảo trò chơi ở các tổ chức khác và Phật hóa trò chơi hợp lý với GĐPT. Đặt mục tiêu là mỗi người đều có 1 trò chơi mới/tháng. Góp nhặt một cách thông minh thì chắc kho tàng tròn chơi của GĐPT mình sẽ không bao giờ bị nghèo nàn, chán ngắt nữa.

Kết nối sinh hoạt

Ôn cố: Làm cho đủ ngày Dũng, ngày Hạnh, ngày Hiếu truyền thống của đơn vị, của tỉnh thành.

Tri tân: Nếu có thể em đề nghị quý anh chị nên tổ chức trại giao lưu chuyên môn và sáng tạo giữa các Huynh trưởng ngành. Ví dụ như: trại họp bạn Huynh trưởng ngành Đồng, ngành Thiếu, ngành Thanh,… Không có gì mà phát triển nếu chỉ quẩn quanh đơn lẻ. Cho các em ra khỏi ao, bơi ra biển lớn, nơi mà nhiều người nhiệt huyết đang ngày đêm cống hiến. Các em không thấy bơ vơ mà còn tìm được những người đồng sự cùng chí hướng, un đúc nhau trên đường lam.

——-

Mình muốn nói chuyện đổi mới thì vô vàn điều đổi mới. Nói hết các lĩnh vực thì bao nhiêu trang giấy cho đủ.

Tóm lại, công thức của việc đổi mới nên được đưa ra để mọi người làm mà không sai hướng. Bằng tất cả kinh nghiệm, trải nghiệm, chiêm nghiệm và tất cả trái tim em, em mong đem đến một “công thức” chung cho việc đổi mới tổ chức như trên.

Mạn bàn về đổi mới mà viết đanh thép, chê bai cái cũ thì chưa có được. Biết đâu, khi mọi người trong đơn vị có thể thấu hiểu nhau, thương nhau sâu thì tự nhiên cái đó mới là cái mình cần thay đổi.

Diệu Mến – Sóc Trăng