LUẬN ĐÀM Đôi điều trăn trở về công tác quản lý, điều hành tu học sinh hoạt GĐPT trong bối cảnh tinh gọn tổ chức.

“Các pháp do duyên sinh, cũng do duyên diệt; Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã dạy rõ nhân duyên của các pháp ấy.” Lời dạy ấy nhắc nhở chúng ta rằng mọi sự vận hành trong đời sống, trong tổ chức, đều không nằm ngoài quy luật duyên khởi – tùy duyên mà thành, tùy duyên mà chuyển.

Giữa dòng chảy không ngừng của tổ chức GĐPT Việt Nam, mỗi bước chuyển mình dường như đều mang theo những nỗi niềm rất riêng — vừa là thuận duyên để trưởng thành, vừa là thử thách để tự soi lại chính mình.

Việc tu chỉnh Nội quy vào năm 2020, cùng với chủ trương tinh gọn tổ chức, không còn duy trì GĐPT cấp huyện… thoạt nhìn có thể khiến không ít anh chị em bâng khuâng, thậm chí có phần tiếc nuối. Bởi ở đó, đã từng là nơi gắn bó, là nhịp cầu nối kết, là ký ức của biết bao thế hệ áo Lam.

Thế nhưng, trong chiều hướng chung của xã hội — khi cơ cấu hành chính dần được sắp xếp lại, tổ chức GHPGVN cũng thuận theo đó mà điều chỉnh — thì sự thay đổi ấy lại trở thành một bước đi cần thiết. Không còn cấp huyện, thị, thành phố GĐPT cũng lặng lẽ chuyển mình, thu gọn lại để vững vàng hơn, thích ứng hơn trong một hình thái tổ chức mới.

Và có lẽ, điều còn lại sau tất cả… không nằm ở hình thức tổ chức, mà chính là tinh thần Lam — vẫn âm thầm tiếp nối, vẫn bền bỉ lan tỏa trong từng đơn vị GĐPT, từng con người, như mạch nguồn chưa bao giờ gián đoạn.

Tuy nhiên, đứng trên phương diện tu học và tổ chức, đây cũng là thời điểm để mỗi người con áo Lam cùng lắng lòng quán chiếu, nhận diện những khó khăn phát sinh, từ đó tìm ra hướng đi thích hợp, giữ vững mạng mạch của tổ chức có bề dày 75 năm hình thành và phát triển trong tinh thần chánh pháp.

1/ Nhìn từ thực tiễn: sự khác biệt vùng miền

Thực tế cho thấy, GĐPT tại các tỉnh thành miền Trung – Tây Nguyên vốn có truyền thống phát triển sâu rộng, với số lượng đơn vị cơ sở tương đối lớn, nhiều nơi có hàng trăm đơn vị GĐPT như Quảng Trị; Huế; Đà Nẵng… Trong khi đó, tại một số tỉnh thành miền Bắc và Tây Nam bộ, số lượng đơn vị còn khá khiêm tốn, thậm chí chỉ vài đơn vị GĐPT sinh hoạt. Chính sự khác biệt này dẫn đến:
• Tại các tỉnh thành có số lượng đơn vị GĐPT đông: việc không còn cấp trung gian tạo ra khoảng trống bất cập về điều hành hướng dẫn hoạt động tu học sinh hoạt.
• Tại các tỉnh thành ít đơn vị: việc điều hành trực tiếp từ cấp tỉnh lại tương đối thuận lợi. Điều này cho thấy cần có sự vận dụng linh hoạt, đúng với tinh thần khế cơ – khế lý trong Phật pháp.

Cơ sở nội quy và vai trò cấp trung gian

Tại Chương III. Điều 15, Mục 3, Nội quy Gia đình Phật tử tu chỉnh lần thứ 6 tại Hội nghị Đại biểu Huynh trưởng GĐPT toàn quốc lần thứ 12 tổ chức tại TP Đà Nẵng năm 2018, đã được HĐTS TW GHPGVN ký ban hành năm 2020 quy định: tại cấp huyện, thị, thành phố

+ Được thành lập Phân ban GĐPT khi có từ 10 đơn vị GĐPT cơ sở trở lên
+ Hoặc thành lập Ban Điều hành GĐPT nếu dưới 10 đơn vị GĐPT

Phân ban, Ban Điều hành GĐPT cấp huyện, thị, thành phố được bố trí Huynh trưởng chuyên môn, chuyên ngành đảm trách một số nhiệm vụ:
+ Là cánh tay nối dài của BHD Phân ban GĐPT tỉnh, hướng dẫn các đơn vị cơ sở thực hiện quyết định, thông tư, thông báo chỉ đạo của BHD GĐPT cấp tỉnh và BTS GHPGVN cấp huyện, điều phối hoạt đông tu học sinh hoạt tại địa phương
+ Tổ chức tu học bậc Kiên, Trì và Trại huấn luyện A Nô Ma – Ni Liên – Tuyết Sơn
+ Hỗ trợ chuyên môn, quản lý sinh hoạt và cập nhật danh sách Huynh trưởng Đoàn sinh GĐPT trên địa bàn… Do đó, cấp này không chỉ mang tính hành chính, mà còn là trục vận hành chuyên môn quan trọng.

Những trăn trở trong công tác tu học và hướng dẫn điều hành:

Khoảng trống điều phối: Việc thiếu cấp trung gian khiến cấp tỉnh khó sâu sát với đơn vị GĐPT cơ sở, đặc biệt ở những địa bàn rộng, khoảng cách về địa lý khá xa, số lượng đơn vị cơ sở đông.

Tu học đoàn sinh: Thi vượt bậc là nền tảng đánh giá tu học. Nếu tổ chức không đồng bộ sẽ ảnh hưởng đến chất lượng đào luyện. Đây chính là việc giữ gìn Giới học trong tổ chức.

Đào tạo Huynh trưởng: Các bậc học Kiên – Trì cần sự liên tục. Khi thiếu đầu mối điều phối, việc tập hợp và duy trì lớp học gặp nhiều chướng duyên trở ngại.

Tinh thần lục hòa: Sinh hoạt liên đơn vị Gia đình suy giảm ảnh hưởng đến sự gắn kết tình Lam mật thiết – một yếu tố quan trọng trong việc giữ lửa đối với tổ chức Áo Lam GĐPT.

Thử đi tìm giải pháp:

+ Tổ chức theo cụm/khu vực/ liên xã phường
+ Ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác tu học sinh hoạt
+ Tăng cường đội ngũ Huynh trưởng làm công tác Nghiên huấn
+ Linh hoạt theo đặc thù từng địa phương. Tất cả đều nhằm giữ vững tinh thần “tùy duyên bất biến”.

Kiến nghị đề xuất với Thường trực BHD Phân ban GĐPT TW:

Từ những thực tế nêu trên, bản thân người viết xin mạo muội kính đề nghị Ban Thường trực BHD Phân ban GĐPT TW một số điểm như sau:
Một là: Tranh thủ sự đồng tình ủng hộ, trợ duyên của các cấp Giáo hội và các ban, ngành chuyên môn của Giáo hội nhằm duy trì Phân ban, Ban Điều hành cấp huyện cũ theo hướng điều chỉnh danh xưng “GĐPT cấp huyện” thành “GĐPT liên xã, phường”
Hai là: Ban hành hướng dẫn tổ chức theo khu vực
Ba là: Mạnh dạn cho phép vận dụng linh hoạt uyển chuyển theo thực tế từng địa phương

Một vài kinh nghiệm bước đầu từ thực tiễn tại GĐPT tỉnh Quảng Ngãi.

Xuất phát từ tình hình thực tế tại địa phương, trong thời gian gần một năm qua, nhằm hỗ trợ công tác hướng dẫn điều hành hoạt động, tu học sinh hoạt, GĐPT tỉnh Quảng Ngãi bước đầu đã linh động duy trì mô hình: Phân ban hoặc Ban điều hành GĐPT cũ, chỉ thay đổi danh xưng = Khu vực 1.2.3…… (thay cho tên gọi của huyện, thị xã, thành phố cũ trước đây). Qua quá trình triển khai, thực hiện đã ghi nhận:
* Các kỳ thi vượt bậc cho Đoàn sinh vẫn được duy trì đều đặn
* Chương trình tu học Huynh trưởng bậc Kiên, bậc Trì tiếp tục triển khai tổ chức tốt tại các Khu vực
* Các hoạt động liên đơn vị Gia đình tại các khu vực được duy trì ở mức độ phù hợp (Giải bóng đá Kiền Trắc; Trại Dũng truyền thống; Trại họp bạn Lục Hòa; Những đêm hội lửa kết thân; Bếp ăn tình thương tặng cơm, cháo chay, sửa từ thiện cho bệnh nhân nghèo đang điều trị tại các bệnh viện; Ngày hội Hiến máu tình nguyện……)

Dù còn nhiều điều cần hoàn thiện, nhưng đây cũng là một hướng đi mang tính tham khảo, thể hiện sự nỗ lực linh hoạt nhằm thích nghi trong điều kiện, hoàn cảnh mới.

Niềm tin và trách nhiệm

Người Huynh trưởng GĐPT luôn khắc ghi lý tưởng: “Bi – Trí – Dũng” làm nền tảng tu học và phụng sự.
* Bi để thương yêu, nâng đỡ đàn em
* Trí để hiểu đúng chánh pháp, hướng dẫn đúng đường
* Dũng để vượt qua khó khăn, giữ vững chí nguyện, bản sắc uyên nguyên vốn có của tổ chức GĐPT đã được truyền trao qua nhiều thế hệ.

Đức Phật đã dạy: “Hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi, hãy nương tựa chính mình, nương tựa chánh pháp.” Trong tinh thần đó, mỗi người Huynh trưởng cần:
* Giữ vững niềm tin Tam Bảo
* Tinh tấn tu học
* Hành xử trong chánh niệm và trách nhiệm.

Nguyện cầu hồng ân Tam Bảo gia hộ cho Gia đình Phật tử Việt Nam luôn vững bước trên con đường phụng sự, giữ vững lý tưởng, sáng ngời đạo tâm, xứng đáng là người con Phật trong thời đại mới./.

Nam mô Thường Tinh Tấn Bồ Tát Ma Ha Tát.

Tâm Thường Trần Khanh – GĐPT tỉnh Quảng Ngãi